Oldebroek in 1828

Wie nu door het centrum van Oldebroek loopt, ziet allerlei bedrijvigheid. Mensen lopen winkels in en uit, kopen brood bij de bakker, doen boodschappen in de supermarkt of halen medicijnen af bij de apotheek. Zo’n 200 jaar geleden zal hetzelfde stuk dorp er heel anders uit hebben gezien. Foto’s uit die tijd hebben we helaas niet, maar aan de hand van andere bronnen kunnen we wel een beeld vormen.

Een stuk papier met tekst en rode vakjes in grotere vakken. Dit gaat over staten van huisnummers. Plattegrond Oldebroek centrum

In SuperNoVA kijken we naar een archiefstuk uit onze collectie. Ben je benieuwd naar de archieven die het Noord-Veluws Archief beheert? Kijk dan eens verder op www.noordveluwsarchief.nl!

Afbeelding 1 – 2900 Fotocollectie Oldebroek 1, 72, Zicht op de Dorpsstraat met gracht

Bijvoorbeeld met behulp van oude kaarten. Van het centrum van Oldebroek is een fraaie kaart bewaard gebleven. De kaart is opgetekend in 1828 en omvat het stukje Zuiderzeestraatweg waar nu de meeste winkels zich bevinden. Bij elk huis is nauwkeurig opgeschreven wie de bewoners waren en bij sommigen is er zelfs bij vermeld welk beroep zij uitoefenden. Zo woont op nummer 14 ene Albert van Loo, kastelein en is te lezen dat rentenier Harmen Lapstreek op nummer 17 woont. De meeste namen die op deze plattegrond worden genoemd waren van beroep landbouwer, maar er is ook een schoenmaker (Gerrit Berghout, nummer 31), een wagenmaker (Marten Nissink, nummer 7) en een schilder (Roelof Rijnders, nummer 9).

Tegenwoordig wonen er een kleine 6500 mensen in het dorp Oldebroek. Vroeger was het dorp veel kleiner. In 1809 woonden er 1510 personen in Oldebroek. In 1828 zal het een vergelijkbaar aantal zijn geweest. Op deze kaart staan 79 namen geschreven. Een paar achternamen komen vaker voor. Zo zien we van de familie Blaauw zowel Grietje (nummer 4) als Gerrit (nummer 24) en wonen op meerdere adressen personen met de naam Spijkerboer (nummers 23 en 24).

Verbindingsweg

Op de straat is met potlood geschreven “dorp 1828 bestraat met keistenen”. Wij kennen deze weg nu als de Zuiderzeestraatweg, maar dat is niet altijd zo geweest. Enkele grootgrondbezitters uit de regio vormden in 1821 een plan voor de bestrating van een weg langs de toenmalige Zuiderzeekust. Het duurde tot 1826 voordat de koning toestemming gaf voor dit plan en de Zuiderzeestraatweg vorm kreeg. Tot de aanleg van de A28 in de jaren ’60 van de vorige eeuw was de straatweg de belangrijkste verkeersader van de regio.

Lambertuskerk

De meeste huizen die op de kaart getekend staan bestaan inmiddels niet meer. De enige woning uit die tijd die er nog steeds staat is Zuiderzeestraatweg 163. En uiteraard staat de kerk er nog, al zag die er in 1828 anders uit dan nu. In 1844 is er namelijk een catechisatiekamer aangebouwd en ook in 1866 en 1867 vonden er uitbreidingen plaats. Op de achterkant van de plattegrond van het centrum is een plattegrond van de kerk te zien, zoals hij er in 1850 uit zag.