‘1825’ in top 10 Gelderse Roos Prijs

Ons project ‘1825, de vergeten ramp’ zit in de top 10 van projecten die kans maken op de Gelderse Roos Prijs 2026. ‘1825, de vergeten ramp’ is samen met negen andere projecten geselecteerd uit 48 inzendingen.

Deze prijs wordt elke twee jaar uitgereikt door Erfgoed Gelderland. Het thema van deze editie is ‘verborgen verhalen’. Dat is precies wat het Noord-Veluws Archief met ‘1825, de vergeten ramp’ wilde bereiken: het vertellen van de vergeten verhalen van de ooggetuigen die deze ramp hebben meegemaakt.

Dat is precies wat het Noord-Veluws Archief met ‘1825, de vergeten ramp’ wilde bereiken: het vertellen van de vergeten verhalen van de ooggetuigen die deze ramp hebben meegemaakt.

Vergeten gebeurtenis komt tot leven

Met het project ‘1825, de vergeten ramp’ bracht het Noord-Veluws Archief een ingrijpende, maar grotendeels vergeten gebeurtenis uit de Gelderse geschiedenis opnieuw tot leven. In de nacht van 3 op 4 februari 1825 zorgde een zware noordwesterstorm in combinatie met springtij voor een verwoestende watersnood langs de Zuiderzeekust. Ook de Noordwest-Veluwe werd hard getroffen: dorpen liepen onder, dijken bezweken en tientallen inwoners kwamen om het leven. Ondanks de enorme maatschappelijke impact raakte deze ramp al snel overschaduwd door latere nationale gebeurtenissen en verdween zij uit het collectieve geheugen. In 2025, precies tweehonderd jaar later, grepen wij dit momentum aan om deze geschiedenis opnieuw zichtbaar én voelbaar te maken.

Eibert Schuurman redt Hannisje Niederwets in de theatervoorstelling '1825, de vergeten ramp' — Eibert Schuurman redt Hannisje Niederwets in de theatervoorstelling ‘1825, de vergeten ramp’

Verbinding tussen erfgoed en landschap

Het project verbindt erfgoed, landschap en publieksbeleving in een samenhangend en veelzijdig programma. Centraal stond een reizende tentoonstelling, te zien in vijf musea in de regio. Met originele archiefstukken, persoonlijke verhalen en aandacht voor lokale context werd inzichtelijk gemaakt hoe de ramp het leven van mensen, het landschap en de samenleving blijvend veranderde. Musea voegden een eigen invalshoek toe, wat herhaalbezoek stimuleerde en het verhaal verdiept heeft.

Daarnaast zijn primaire bronnen duurzaam ontsloten. Het archief van de Commissie Zeevloed 1825–1828 is volledig gedigitaliseerd en publiek toegankelijk gemaakt. Zo is deze kwetsbare collectie veiliggesteld en blijvend beschikbaar voor onderzoekers, inwoners en geïnteresseerden, ook na afloop van het projectjaar.
Het project trad nadrukkelijk buiten de archiefmuren. Met fietsroutes werden deelnemers letterlijk langs de nog zichtbare sporen van de ramp in het landschap geleid. Hierdoor ontstond een directe verbinding tussen het historische verhaal en het huidige landschap. Lezingen en wetenschappelijke publicaties zorgden voor verdieping en bereikten zowel een regionaal als landelijk publiek. Het absolute klapstuk was het theaterstuk, opgevoerd op een unieke locatie in het voormalige rampgebied. Drie voorstellingen werden gespeeld voor een uitverkochte tent. Het verhaal werd verteld op de plek waar de ramp zich daadwerkelijk voltrok, voor een publiek dat zich via afkomst, woonomgeving of historische interesse sterk verbonden voelt met dit verleden. Dat dit zo breed werd gedragen, maakt ons bijzonder trots.

Krachtige regionale samenwerking

‘1825, de vergeten ramp’ is een krachtig voorbeeld van regionale samenwerking tussen archief, musea, historische verenigingen, vrijwilligers, gemeenten en culturele partners. Het project bereikte een breed publiek van 10 tot 99 jaar, stimuleerde erfgoedtoerisme en vergrootte het bewustzijn van het belang van archieven voor het begrijpen van onze leefomgeving. Daarmee levert het een blijvende bijdrage aan de zichtbaarheid, kwaliteit en betekenis van het Gelderse erfgoed.

De Gelderse Roos Prijs

Collega’s Mirjan en Rudolf gaan op 31 maart pitchen voor de jury van de Gelderse Roos Prijs. Na afloop van die dag maakt de jury de top 3 bekend. De prijs wordt op 22 mei uitgereikt.