Vandaag is het 1 april! Ben je al ergens ingetuind? Of heb je zelf iemand voor de gek gehouden? Vroeger konden ze er ook wat van. In deze SuperNoVA kijken we naar grappige en bijzondere 1 aprilgrappen uit de vorige eeuw.
In SuperNoVA kijken we naar een archiefstuk uit onze collectie. Ben je benieuwd naar de archieven die het Noord-Veluws Archief beheert? Kijk dan eens verder op www.noordveluwsarchief.nl!
De precieze oorsprong van de 1 aprilgrap traditie is niet helemaal duidelijk, maar er zijn bronnen die beweren dat het terug gaat tot het jaar 1582, toen er een nieuwe kalender werd ingevoerd die voor verwarring zorgde. Deze verwarring zou zich dan ideaal lenen voor het uithalen van grapjes bij mensen die niet op de hoogte waren van de wijziging.
In tijden van internet en televisie worden we van alle kanten op de hoogte gehouden van uitgevoerde 1-aprilgrappen. Bedrijven grijpen deze kans vaak aan voor een ludieke stunt op sociale media en tv-programma’s houden graag hun kijkers voor de gek. Maar in een tijd voor digitale media was het de krant die ons op de hoogte hield van deze fratsen.
Blij met een dooie mus
De meest spraakmakende aprilmoppen werden in heel het land doorverteld. Zo meldde het Overveluwsch Weekblad op 10 april 1907 een voorval dat werd veroorzaakt door een krantenbericht in de Limburger Koerier. De krant had bericht dat niet-winnaars van de Staatsloterij de helft van de betaalde prijs van hun lot terug konden krijgen als ze hun lot zouden inleveren bij het concertgebouw in Maastricht. Sommige loterijspelers trapten erin, anderen hadden het al snel door, maar één mevrouw, die haar loten al had verscheurd kwam extra bedrogen uit. Met veel ijver had ze haar loten weer aan elkaar geplakt, om er later achter te komen dat het allemaal een grap was.
“Het vertrouwen in den barbier als “plaatselijk nieuwsorgaan” is diep geschokt.”
Het Zuid-Hollandse plaatsje Noorden was in 1936 het toneel van een breed opgezette Aprilmop. Via een vals radiobericht werd de dorpskapper overtuigd dat een bezoek van de koningin aanstaande was. Het nieuws verspreidde zich als een lopend vuurtje door het dorp, maar de inwoners van Noorden kwamen er op 1 april toch achter dat het een grap was, toen niet de koningin, maar één van de bedenkers van de grap uit de fraaie auto stapte die het dorp was binnengereden. Het Nunspeets Nieuws- en Advertentieblad sluit op 11 april het artikel als volgt af: “Het vertrouwen in den barbier als “plaatselijk nieuwsorgaan” is diep geschokt.”
Natuurwonder of boerenbedrog?
Ook in onze regio kan men er wat van. Zo trok in 1953 een vermeend kalf met twee koppen veel belangstelling tot men erachter kwam dat ook dit een grap was, bedacht door de Elspeter landbouwer C. Mouw. Een andere aprilgrap werd in 1998 al snel ontmaskert. De ondernemersvereniging had geprobeerd toeschouwers naar het centrum van Nunspeet te lokken met een aankondiging voor een “training van de schaapskudde voor Eibertjesdag”. Het evenement en de onthulling van de grap trokken echter weinig bekijks, de als schaap verklede ondernemers trokken bijna voor niets door de straten van Nunspeet.
In 1978 probeerde Schilder’s Nieuws- en Advertentieblad zelf een 1 aprilgrap uit te halen. Op 30 maart kondigde de krant een nieuwe bootdienst aan tussen Harderwijk en Amsterdam. Het zou niet zomaar een bootdienst worden, deze lijn zou worden gevaren met een heuse hovercraft. In een uitgebreid artikel, voorzien van een foto van de desbetreffende hovercraft zette de krant uiteen hoe de vaardienst vormgegeven zou gaan worden. Zesmaal per dag zou het luchtkussenvaartuig heen en weer varen, met een snelheid van zo’n 70 kilometer per uur. Geïnteresseerden konden de eerstvolgende zaterdag de boot bewonderen aan de kade. Een week later berichtte de krant dat het om een 1 aprilgrap ging. De Harderwijkers die waren komen kijken hadden het gelukkig sportief opgevat.
Geen 1 aprilgrap
Wie overigens in de kranten gaat zoeken naar aprilgrappen komt vooral verzekeringen tegen van dingen die geen 1 aprilgrap zijn. Talloze advertenties en krantenartikelen drukken de lezer op het hart dat wat zij schrijven waar is, dat de korting die ze vanaf 1 april geven echt is, of dat een onwaarschijnlijk nieuwsbericht echt is gebeurd. Zo zie je maar hoe door een luchtige traditie ook verwarring kan ontstaan.
