Hoogleraren Universiteit van Harderwijk onder de loep

Voor velen is de Universiteit van Harderwijk slechts bekend van het tv-programma Klokhuis, waarin Aart Staartjes de rol van professor Fetze Alsvanouds vertolkte. De verstrooide professor leek één op één in het bedenkelijke imago van de Universiteit te passen. Het tegendeel is echter waar; veel jonge hoogleraren begonnen hun carrière in Harderwijk.

In de bestaanstijd van de Universiteit van Harderwijk (1648 – 1811) hebben maar liefst 115 professoren aan de instelling gewerkt. Zij waren naast de Universiteit soms ook verbonden aan het Gymnasium Illustre en het Rijksatheneum. De Gelderse Academie, de stichting die onderzoek doet naar de universiteit, heeft de afgelopen twee jaar onderzoek gedaan naar onder andere de hoogleraren en dit beschreven in biografieën. Deze biografieën zijn te raadplegen via de website van het Noord-Veluws Archief. Het Noord-Veluws Archief (NoVA) en de Gelderse Academie werken samen om het verleden van de Universiteit van Harderwijk zichtbaar te maken.

De biografieën laten zien hoe de universiteit functioneerde in bewogen tijden, zoals de patriottentijd, de Franse bezetting en periodes van geldgebrek. Ze laten ook zien dat de universiteit klein maar levendig en vrijzinnig was.

De Gelderse Academie is opgericht in 2011. Ze zet de traditie van de oude Universiteit van Harderwijk voort en faciliteert lezingen, leergangen en historische onderzoek. De uitvoering van het onderzoek gebeurt in nauwe samenwerking met het Noord-Veluws Archief en het Historisch Kenniscentrum Harderwijk. Het Noord-Veluws Archief bewaard diverse documenten die een relatie hebben tot de universiteit.

Biografieën

Het samenstellen van de biografieën is tot stand gekomen door de Studiegroep Gelderse Academie. Zij hebben de afgelopen twee jaar zorgvuldig onderzoek gedaan naar de professoren. Deze zijn in het archiefbeheersysteem van NoVA opgenomen. Inmiddels zijn ongeveer zestig uitgebreide biografische schetsen klaar en beschikbaar. De overige schetsen volgen binnenkort. Een aantal biografieën werd al geplaatst in Het Vittepraetje, het blad van samenwerkingspartner Historische Vereniging Herderewich.

“De biografieën laten zien hoe de universiteit functioneerde in bewogen tijden, zoals de patriottentijd, de Franse bezetting en periodes van geldgebrek. Ze laten ook zien dat de universiteit klein maar levendig en vrijzinnig was. Veel jonge hoogleraren gebruikten Harderwijk als springplank naar grotere universiteiten zoals Leiden, Utrecht en Groningen” vertelt Johan Hijnberg, directeur van de Gelderse Academie.

Naast het onderzoek aan de biografieën werkt de studiegroep aan de curricula van de faculteiten theologie, geneeskunde en de vooropleiding Artes Liberales, die toegang gaf tot deze faculteiten. De vragen welke lesstof werd gedoceerd en de tijdsgeest waarin dat ontstond staan centraal in dit onderzoek.

Presentatie van de biografie van hoogleraar Jacobus Varnerius

Voor iedereen toegankelijk

Dankzij deze samenwerking tussen het Noord-Veluws Archief en de Gelderse Academie wordt het leven en werk van de professoren van Harderwijk nu voor iedereen zichtbaar. Zo blijft dit belangrijke deel van de regionale geschiedenis bewaard en toegankelijk voor iedereen.

De gepubliceerde biografieën zijn beschikbaar via de website van NoVA en worden later eveneens doorgelinkt op de website van de Gelderse Academie. Door te zoeken op ‘hoogleraren’ kom je in de collectie van NoVA de schetsen tegen.
Door het Noord-Veluws Archief wordt tevens een overzicht van publicaties vanuit de Universiteit van Harderwijk gepubliceerd. Afgelopen jaren is gewerkt aan een overzicht van de publicaties, die zich op verschillende plaatsen bevinden. Deze lijst is in te zien via de website van NoVA onder ‘bibliotheek’ en door ‘Gelderse Academie’ te selecteren via de filter ‘collecties’.

Van Klokhuis-professor Fetze Alsvanouds is vooralsnog geen biografie beschikbaar.