Aaltje en Gerrit zagen eens
pruimen hangen 

Jantje zag eens pruimen hangen. O! Als eieren zo groot, ’t Scheen dat Jantje wou gaan plukken, schoon zijn vader ’t hem verbood. Wie kent het liedje niet? Jantje had uiteindelijk geluk, want zijn lieve vader begreep zijn zoon en hielp hem met ’t plukken van die heerlijke pruimen.  

In SuperNoVA kijken we naar een archiefstuk uit onze collectie. Ben je benieuwd naar de archieven die het Noord-Veluws Archief beheert? Kijk dan eens verder op www.noordveluwsarchief.nl!

Aaltje (18) en Gerrit (12) van de Werfhorst hadden in de zomer van 1906 minder geluk. Ze waren betrapt op het stelen van pruimen.  
Broer en zus woonden samen met hun vader Kornelis en broers Evert, Lammert en Kornelis jr. in Doornspijk. Moeder Hannisje Flier was jong overleden in 1898, waarna vader en vijf kinderen achterbleven. De jongste, Kornelis jr., was nog geen jaar oud toen zijn moeder overleed. 

Proces-verbaal

Zicht op de Dorpsstraat, nu Zuiderzeestraatweg, in Doornspijk.

Op 23 augustus stuurde burgemeester Rambonnet een proces-verbaal aan de Officier van Justitie. Deze werd altijd op de hoogte gesteld van onregelmatigheden. “Hierbij heb ik de eer U edelachtbare in te zenden een proces-verbaal, opgemaakt door H.J. Schenk, gemeente- en onbezoldigd rijksveldwachter alhier tegen: 1. Aaltje van de Werfhorst, arbeidster en 2. Gerrit van de Werfhorst, arbeider, beiden wonende in deze gemeente, ter zake van strooperij (plukken en schudden van pruimen).” 

Het is opvallend dat burgemeester Rambonnet enkel opmerkingen schreef over Gerrit. Gezien Gerrit nog maar twaalf was ten tijde van de diefstal, viel hij nog onder het ouderlijk gezag. Rambonnet informeerde de Officier van Justitie verder dat Gerrit bij zijn vader Kornelis in Doornspijk woonde en dat zijn moeder was overleden. De burgemeester schreef eveneens dat Gerrit nog niet werkte, maar naar school ging in de buurtschap Werfhorst. Meester Batjes was daar hoofdmeester. De genoemde school was de pas geopende Ds. Baxschool. Deze school was op 1 augustus 1906 geopend en stond op de hoek van de Zuiderzeestraatweg en de Wolter Vinckeweg. 

Proces-verbaal

Het leek even alsof de Officier van Justitie het er niet zomaar bij wilde laten. Hij gaf Rambonnet de opdracht om “de verdachten ten deze te hooren, van dat verhoor een procesverbaal op te maken”. Tevens moest Rambonnet meer inlichtingen verstrekken rond de financiële draagkracht van verdachten of hun vader “met het oog op eene eventueele aan verdachten op te leggen boete”. 

De burgemeester deed keurig wat men van hem verlangde. Aaltje en Gerrit werden verhoord. Helaas is het verslag daarvan niet bewaard gebleven. Ook de gevraagde inlichtingen worden verstrekt. Over de financiële draagkracht: “[…] onder mededeeling, dat het gezin van de Werfhorst zeer behoeftig is en dat, met het oog daarop, eene eventueele aan verdachten op te leggen boete hoogst waarschijnlijk niet kan worden geïnd”.  
De burgemeester voerde dit wellicht op, zodat de Officier van Justitie het erbij zou laten. Waarom Aaltje en Gerrit nu de pruimen plukten blijkt niet uit de archieven. Of de Officier van Justitie toch de zaak heeft doorgezet is ook niet duidelijk. Na deze briefwisseling is er geen verdere correspondentie over de zaak. 

De inlichtingen die burgemeester Rambonnet verstrekte over Gerrit

Een zwaar bestaan

In hun latere leven hadden Aaltje en Gerrit het niet gemakkelijk. In 1916 trouwde Aaltje met Diesmer Bosch. Samen kregen ze een zoon, Evert. Evert is op 26-jarige leeftijd overleden. Dat heeft Aaltje gelukkig niet meegemaakt. Zij overleed op 46-jarige leeftijd in 1934.  
 Gerrit trouwde in 1916, met Aartje Karzijn. Het paar kreeg zeven kinderen, waarvan er drie op jonge leeftijd overleden. Zijn vrouw Aartje stierf op 36-jarige leeftijd. Gerrit maakt nog net de bevrijding mee. Hij is een paar maanden daarna overleden, slechts 51 jaar oud. 

Zelf de bronnen bekijken?

De informatie in deze SuperNoVA komt uit het archief van de voormalige gemeente Doornspijk. Toegang 1029 Gemeentebestuur Doornspijk, 1815-1914, inventarisnummer 71, inventarisnummer 72 en inventarisnummer 138. De stukken zijn in te zien op de studiezaal in Elburg. Wil je de stukken bekijken? Reserveer dan je bezoek via de website.

Deel dit artikel:
Nieuws
Zwart/wit foto van een boot op het water.

Redders in nood

Een angstige, koude nacht met een goede afloop.

Een prent in kleur van een vrouw in bed en een vrouw die een baby aan een man geeft.

Een leven lang vroedvrouw

Beticht van onbetamelijk gedrag?

Een zwart/wit foto met aan de rechterkant verschillende vrouwen zitten en staan.

Herstellen in de buitenlucht

Hoe herstelde men in Sanatorium Erica?

Zwart/wit foto van 5 mannen in uniform voor een boerderij.

Bloederig bezoek in Houtdorp

Een bloedstollend verhaal.

Biebaanwinsten derde kwartaal 2026

Onze nieuwste boektitels van het derde kwartaal van 2026!

Fotomiddag in Buiten de Veste

Wat is er nu leuker dan een middag oude foto’s kijken?

De Romeinse godin van de geneesmiddelen Panacea als personificatie van de geneeskunde. Prent uit 1574.

Het receptenboekje van Hattem

Waarschuwing: doe dit niet thuis!

Renate en Karel Uittien

Genealogie, een levenslange passie

Een cursus was aanleiding voor veel plezierig speurwerk

Rijksmuseum, Een zwart/wit tekening met als tekst: Volks-Feest in den Haag, den 19den Meij 1798, ter gelegenheid van de aanneeming der Staatsregeling door het Bataafsche volk

Feest voor de grondwet

Een bijzondere nationale feestdag!

Meer nieuws