Welkom, Vorst!

Een nieuwe vorst moet kennismaken met zijn volk, en andersom. Hoe kan dat beter dan een tour door het land. In 1842 reisde de nieuwe koning Willem II langs verschillende steden en dorpen. Ook in onze regio bracht hij wat tijd door.

een knipsel uit een stuk met als tekst: Hulde der stad Harderwijk aan Z.M. Koning Willem II in 1841. — Kraamhulp presenteert de baby aan een man. William Ward, ca. 1788-1826
[Rijksmuseum Amsterdam]

In SuperNoVA kijken we naar een archiefstuk uit onze collectie. Ben je benieuwd naar de archieven die het Noord-Veluws Archief beheert? Kijk dan eens verder op www.noordveluwsarchief.nl!

Na een opeenstapeling van conflicten en spanningen besloot koning Willem I op 7 oktober 1840 om afstand te doen van de troon. Zijn oudste zoon volgde hem op, vanaf toen bekend als koning Willem II. Net als Willem-Alexander in 2013 heeft gedaan bracht Willem II in het begin van zijn koningschap een bezoek aan verschillende plekken in het land.

Na bezoeken aan de grotere steden zoals Amsterdam, Rotterdam en Den Haag trok de nieuwe koning verder het land in. In mei 1842 stond een bezoek aan Overijssel, Drenthe en delen van Noord-Holland gepland. Op 18 mei vertrok de koning vanaf Paleis Soestdijk richting die regio, maar eerst maakte hij nog een tussenstop in de onze. Om half 11 die dag kwam hij met zijn gevolg aan in Harderwijk.

Feestelijk onthaal

Afbeelding 1 – 5900 Prentbriefkaarten Harderwijk, 1193 Raadhuis te Harderwijk

De Harderwijkers hadden zich goed voorbereid op het vorstelijke bezoek. Bij aankomst stond de burgemeester van Harderwijk, Hendrik van Meurs, het gezelschap op te wachten onder een feestelijke zegeboog. Door de speciaal voor de gelegenheid met vlaggen en planten versierde straten maakten ze hun weg naar het raadhuis, waar een groepje leerlingen van de Armenschool ze verwelkomden met een lied en een bos bloemen.

Voor deze speciale gebeurtenis had de zoon van de burgemeester, Peter, een dichtstuk geschreven wat hij aan de koning mocht voordragen:

Tweede Willem! dierb’re Vorst!
Jublend klinkt U, allerwegen,
Eensgezind, uit volle borst,
Ons blijmoedig Welkom tegen:
Vorst! In gloriedaân zoo rijk,
Wees gegroet in Harderwijk!

Needrig ligt thans onze stad,
Onberoemd, aan Zuiderbaren;
Maar ’t aloud historieblad
Tuigt haar glans van vroeger jaren.
Toen verhief zich, trotsch en rijk,
’t Roemvol, magtig Harderwijk

De eer en kroon van Gelderland,
Steunende op haar sterke vloten,
Wist ze alom, met forsche hand,
Haren invloed te vergrootten.
Toen ook daalde, mild en rijk,
Pallas gunst op Harderwijk

Doch die gulde tijd vervloog,
Ligt, om nimmer weêr te keeren.
En wij zien, met droevig oog,
Haar verval allengs vermeêren.
Ja! geëindigd is het rijk
Van het oude Harderwijk!

Maar weêr beidt ons hulp en troost:
Wij begroeten onzen Koning,
Zoo als ’t past aan Bato’s kroost.
Zonder dwang of praalbetooning.
Gul en rond juicht arm en rijk:
Welkom, Vorst! In Harderwijk!

Welkom, Hij! Wiens fiere moed
Heeft oud-Nederland beveiligd,
En door ’t stroomen van zijn bloed,
Zich dien boven toegeheiligd!
Vorst! In Ridderdeugd zoo rijk,
Weest gegroet in Harderwijk!

Welkom, Nassau’s eedle Zoon!
Die getrouw aan eed en wetten,
’t Sieraad zijt van Land en Kroon,
’t Misbruik paal en perk durft zetten!
Vorst! In Majesteit zoo rijk,
Wees gegroet in Harderwijk!

Wij bevelen onze stad,
In uw gunstig welbehagen;
O! liet Ge éénmaal op haar pad,
Weêr de zon van welvaart dagen:
Vorst! een weldoend God gelijk,
Waart Gij dan voor Harderwijk!

Bloei’ nog lang, dit smeeken wij,
Uw Regering, ’t land ten zegen.
Dan, dan, klinkt U, gul en blij,
Immer ’t hartig Welkom tegen:
Dierb’re Vorst! In Deugd zoo rijk,
Wees gegroet in Harderwijk!

P. van Meurs

Na de voordracht van het gedicht trok de koning verder de stad in, naar enkele belangrijke plekken. Zo bezocht hij de kerken, kazernes, de haven en bracht hij een bezoek aan enkele militaire locaties. Het bezoek kwam tot een einde rond half een in de middag, toen hij onder grote belangstelling de stad weer verliet.

De rekening

Zo’n dag was natuurlijk niet gratis. Er is een rekening bewaard gebleven waarop enkele kosten terug te vinden zijn, hoewel het zeker niet alles moet zijn geweest wat er voor die dag is uitgegeven. Zo werd er een kok geregeld die een lunch moest verzorgen, wat bij elkaar al 250 gulden kostte. De reiskosten voor enkele heren moesten worden vergoed, er was uiteraard een post gereserveerd voor de wijn die werd geschonken en blijkbaar is er op de dag een glas gesneuveld wat vergoed moest worden.

Afbeelding 2 - Inhuldiging koning Willem II [Rijksmuseum Amsterdam] — Inhuldiging koning Willem II [Rijksmuseum Amsterdam]

Zelf de stukken bekijken?

De stukken over het koninklijke bezoek worden bewaard in Harderwijk, daar kan je ze op de studiezaal inzien. Het dichtstuk vind je in toegang 5002, inventarisnummer 4113. De rekening heeft inventarisnummer 4114. Wil je de stukken bekijken, reserveer dan eerst een tijd via de website.

11 november 2026