200 jaar na dato: een ramp herleeft

Het Noord-Veluws Archief (NoVA) presenteert de tentoonstelling 1825, de vergeten ramp in Museum Elburg.
Deze tentoonstelling biedt een unieke blik in een vrijwel vergeten hoofdstuk uit de Nederlandse geschiedenis: de grote watersnood van februari 1825, die delen van de Noordwest-Veluwe, Overijssel, Friesland, Groningen en Noord-Duitsland verwoestte. De tentoonstelling opent op 1 juli 2025.

Een tekening in zwart/wit met in het midden een kerk. Daarvoor water met dieren en spullen. Op de achtergrond lucht.

Een ramp die Nederland veranderde

In februari 1825 zorgde een verwoestende noordwesterstorm, gecombineerd met een springvloed, voor dijkdoorbraken en massale overstromingen langs de Veluwse Zuiderzeekust. Het zeewater drong diep het land binnen en verwoestte huizen, boerderijen en levens. Tussen Nunspeet en Ermelo bleef de schade beperkt, maar in Harderwijk kon je met een schuit door de straten varen. De gemeenten Elburg, Oldebroek en de voormalig gemeente Doornspijk werden zwaar getroffen. De impact op de gemeenschappen was enorm.

Deze ramp is echter grotendeels uit ons collectieve geheugen verdwenen. De tentoonstelling 1825, de vergeten ramp brengt deze vergeten geschiedenis opnieuw onder de aandacht. Een bezoek aan deze unieke expositie dompelt je onder in de verhalen van ooggetuigen, zoals het verhaal van de familie Pap uit Doornspijk.

De tentoonstelling 1825, de vergeten ramp brengt deze vergeten geschiedenis opnieuw onder de aandacht

Bijzondere documenten en verhalen

Deze ooggetuigenverslagen zijn gereconstrueerd op basis van de archieven die zijn opgenomen in de collectie van het Noord-Veluws Archief. NoVA bewaart veel archieven die verhalen over de ramp en haar gevolgen. Aan de hand van kaarten, historische brieven en verslagen wordt een beeld geschetst van het dagelijks leven tijdens en na de overstroming. Deze zorgde niet alleen voor directe materiële schade, maar had ook impact op langere termijn.

Een leerzame blik op het verleden

In de tentoonstelling wordt niet alleen stilgestaan bij de verwoestingen, maar ook bij de wederopbouw en de lessen die hieruit getrokken konden worden. Zo zorgde de ramp ervoor dat dijken werden hersteld en er vloedbergen werden aangelegd als schuilplaatsen voor een volgende overstroming. Met deze tentoonstelling wil het Noord-Veluws Archief niet alleen een vergeten ramp herdenken, maar ook een brug slaan tussen het verleden en het heden. De tentoonstelling stelt de vraag: wat kunnen we anno 2025 leren van de aanpak van 200 jaar geleden, in een tijd waarin de strijd tegen water nog steeds actueel is?

Samenwerking en ondersteuning

De reizende tentoonstelling 1825, de vergeten ramp is onderdeel van een groot project met diverse activiteiten. Meer informatie over de andere activiteiten binnen dit project vind je op www.noordveluwsarchief.nl.

Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door:

Provincie Gelderland
Waterschap Vallei en Veluwe
Stichting Vicarieën Elburg

De tentoonstelling is te bezoeken van 1 juli tot en met 21 september in Museum Elburg. Voor meer informatie over openingstijden van het museum kun je terecht op www.museumelburg.nl.