We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat we u de beste ervaring op onze website bieden.
Wonderlijke dierenverhalen uit de pen van Ernst Brinck
“Mij is voor waarheid een geschiedenis in Utrecht verteld. Een zekere juffrouw zou voor haar plezier een aap hebben. Terwijl zij ziek in bed lag, sliep haar dienstmeid in dezelfde kamer. Toen op een nacht de meid in slaap was gevallen, zou ze verscheidene malen een wind hebben gelaten.
Een aap legt een verband aan. Quirin Boel, 1635-1690 [Rijksmuseum Amsterdam]
De aap, die bij haar sliep, werd wakker en tilde uiteindelijk de deken op om te kijken waar de wind vandaan kwam. De meid liet juist nog één, zo merkte de aap waar het gat was. Hij nam een strohalm om het gat te dichten. De juffrouw zag het gebeuren aan en moest zo hard lachen dat het abces waar zij al lang last van had doorbrak en van de ziekte werd verlost.”
Dit verhaal – of toch een broodje aap? – schreef de Harderwijker Ernst Brinck in één van zijn vele aantekenboekjes in de zeventiende eeuw. Brinck was een bijzondere man (1582-1649), zo was hij secretaris van de eerste Nederlandse consul in Constantinopel (nu Istanbul) en burgemeester van Harderwijk. Hij interesseerde zich mateloos voor allerlei wetenswaardigheden over uiteenlopende onderwerpen en reizen, waar hij talloze boekjes over vol-pende.
Elk was wel vier spannen lang en woog wel tussen 10 en 12 pond
En zo zijn er ook drie notitieboekjes met verhalen over dieren, die bol staan van opmerkelijke verhalen die aan Ernst Brinck zijn verteld of die hij zelf heeft waargenomen. In 1641 had hij in het pakhuis van de Groenlandvaarders te Amsterdam een paar tanden van walrussen gezien. “Elk was wel vier spannen lang en woog wel tussen 10 en 12 pond.”
Brinck had zelf een uitgebreid rariteitenkabinet, waar hij eveneens aantekeningen over maakte. Hij bewaarde het ei van een papagaai uit Kampen. Zelf had hij waarschijnlijk katten. In één van zijn boekjes (niet over dieren), staan pootafdrukken van een kat. Die had waarschijnlijk de inktpot omgestoten en is toen met natte pootjes op een opengeslagen blad gaan staan.
Kattenpoten in één van de boekjes van Ernst Brink. [Noord-Veluws Archief, Ruben Schipper]
Grasduinen in de dierenwereld van Brinck
Veel van de boekjes van Ernst Brinck zijn gedigitaliseerd en te raadplegen via onze website. Het is best lastig om het handschrift te ontcijferen. Nu zijn de aantekeningen over dieren getranscribeerd door Dominique Schuiling tijdens haar stage bij het Huygens Instituut. De transcripties komen van toepassing in het onderzoek ‘mens & dierenwereld, 1350-1700‘ van dr. Jim van der Meulen. Dominique en Jim schreven onlangs een artikel over deze prachtige boekjes in het historische tijdschrift Holland, dat in het teken staat van dieren.
