We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat we u de beste ervaring op onze website bieden.
Bioscoop in een school
Film en televisie zijn tegenwoordig niet meer weg te denken uit ons leven. Vrijdagavond op de bank een film kijken, het journaal dat ons dagelijks op de hoogte houdt van het laatste nieuws en kinderen die leren van educatieve programma’s zoals het Klokhuis en Jeugdjournaal. Zo’n anderhalve eeuw geleden had echter nog niemand gehoord van film, televisie of bioscoop.
In SuperNoVA kijken we naar een archiefstuk uit onze collectie. Ben je benieuwd naar de archieven die het Noord-Veluws Archief beheert? Kijk dan eens verder op www.noordveluwsarchief.nl!
De eerste experimenten met film begonnen rond 1880, door snel verschillende foto’s achter elkaar te plaatsen. In 1895 werd er voor het eerste een bioscoopfilm vertoont, door de Franse broeders Lumière. De film duurde nog geen minuut en speelde zonder geluid. In de eerste paar decennia van de twintigste eeuw ging de ontwikkeling heel snel. Er werden alsmaar nieuwe technieken uitgevonden en verbeterd en filmvertoningen werden steeds populairder.
Rondreizende bioscopen
De eerste bioscopen zagen er heel anders uit dan we nu gewend zijn. Het waren nog geen vaste plekken met grote zalen en zachte stoelen, maar rondreizende filmvertoningsinstallaties die als een soort kermisattractie door het land reisden. Vaak werd er van tevoren in de krant aangekondigd wanneer er een voorstelling zou plaatsvinden en wat er dan werd vertoond. Enkele van de eerste filmvertoningen in onze regio vonden plaats in Harderwijk, in 1903. “De heer Wegkamp uit Apeldoorn heeft hier succes gehad met zijne Electro-Bioscoop”, vermeld het Overveluwsch Weekblad op 7 november van dat jaar.
Er was echter nog wel een klein probleem. De school had op dat moment nog geen verbinding met elektriciteit.
Film als lesmateriaal
De bioscoop was er niet alleen voor vermaak maar werd ook ingezet voor educatieve doeleinden. In 1931 ontving het gemeentebestuur van Doornspijk een brief van de Commissie voor de Provinciale Geldersche Organisatie voor Filmonderwijs en Onderwijstentoonstellingen (P.G.O.T.O.). De brief verwijst terug naar een afspraak die blijkbaar eerder was gemaakt. De geplande filmvertoning in de Openbare Lagere School te Doornspijk kon doorgaan. Volgens de planning zou deze op woensdag 11 februari plaatsvinden. Voor de leerkrachten was er een voorvertoning in Arnhem, op zaterdag 31 januari.
Er was echter nog wel een klein probleem. De school had op dat moment nog geen verbinding met elektriciteit.En een bioscoopinstallatie heeft dat wel nodig. Om de filmvertoning door te laten gaan was er een tijdelijke aansluiting nodig, bijvoorbeeld van een nabijgelegen fabriek of woonhuis. Als dat niet lukte moest er een andere locatie gevonden worden. De brief is verstuurd op 26 januari, dus erg veel tijd was er niet. In de correspondentie is helaas niet terug te vinden of het gelukt is om op tijd een stroomverbinding te regelen.
De Zuiderzee op film
Een bijlage bij de brief verteld ons wat de inhoud was van de film die werd vertoond. De titel luidt: “De Zuiderzee – hoe de bevolking thans aan haar oevers werkt en leeft – en de werken voor de droogmaking”. Aan de hand van dit thema kwamen verschillende onderwerpen aan bod. Bijvoorbeeld de natuur rond de Zuiderzee, de verschillende sluizen en gebouwen rondom het water, de verschillende bewoners met hun eigen culturen en streekdracht en hoe het proces van de drooglegging verliep. Overigens werd het pas vanaf mei 1931 mogelijk om ook geluid toe te voegen aan films, dus deze educatieve vertoning zal waarschijnlijk nog in stilte hebben plaatsgevonden.
Film in trek
In de decennia nadien werden de bioscoop en filmvertoningen steeds populairder. Eigenaren van een bioscoop kondigden hun programmering enthousiast aan in de krant. Vaak was er ’s middags een film voor de kinderen en in de avond een andere voor de volwassenen.
