We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat we u de beste ervaring op onze website bieden.
Getroffen door een Snaphaan
“Een wond aan het rechterbeen, twee vingers onder de buik. De wond is zwart omrand en ongeveer een halve vinger diep, en gaat nog eens anderhalve vinger naar beneden. De wond is gevuld met stukken papier en geronnen bloed. De arteria cruralis is geraakt.” zegt Hendrik van den Berg tegen zijn collega Harmen Smeding. Het slachtoffer is overduidelijk overleden aan de verwonding aan de beenslagader concluderen de beide collega’s.
In SuperNoVA kijken we naar een archiefstuk uit onze collectie. Ben je benieuwd naar de archieven die het Noord-Veluws Archief beheert? Kijk dan eens verder op www.noordveluwsarchief.nl!
Detectiveserie
Het zou zomaar het begin kunnen zijn van een spannende detectiveserie. We zien al bijna de autopsieruimte voor ons, waar twee mannen gehuld in handschoenen op zoek gaan naar een doodsoorzaak. Dat is echter niet het geval. Het is een tragisch begin van nieuw jaar.
1 januari 1757, 07.00 uur Evert Peters, Cornelis Kippe, Gerrit Wolters en Rein Hendriks borrelen gezellig bij Arien Egberts, de zwager van Evert. De vier mannen willen het nieuwe jaar goed inluiden door te gaan nieuwjaarsschieten. Dat doen ze niet met vuurwerk, maar met snaphanen, een achttiende-eeuws vuurwapen. Ze stappen even later op bij Arien en gaan langs bij Bartje Jacobs, de weduwe van Jan Lamberts. Zij woont aan de Zwarteweg in Oosterwolde.
Het is gezellig, maar Evert en Cornelis willen verder gaan met het schieten. Ze willen om de hardste schoot schieten. Gerrit Wolters ziet Cornelis zwaaien met de snaphaan en wordt bang dat hij vanaf buiten op de deur en ramen van Bartje gaat schieten. Gerrit pakt de snaphaan van Cornelis af. Evert en Rein zijn dan al weg bij Bartje, waarna ook Cornelis en Gerrit opstappen.
Het onheil
De vier mannen lopen op de Zwarteweg ter hoogte van het land van Willem op ’t Hooge en Marten Coops’ huis. Cornelis haalt Gerrit in en pakt de snaphaan weer terug. Hij loopt wat harder richting Evert en gaat naast hem lopen. De twee blijven stilstaan en de snaphanen wijzen naar beneden. Gerrit nadert de twee mannen, wanneer opeens een knal klinkt.
“monster, wat heb jij daar gedaan”
Evert zakt kermend in elkaar. Gerrit sprint naar hem toe en hoort hem nog net zachtjes zeggen “o heer, o god” voor hij zijn adem uitblaast. “O, wat heb ik gedaan” roept Cornelis in totale paniek. Gerrit krijgt een rode waas voor zijn ogen en geeft Cornelis een klap in de nek, “monster, wat heb jij daar gedaan”sist hij tegen de trillende Cornelis.
Gerrit rent zo hard als hij kan over de Zwarteweg richting het huis van de rigter Coops. Hij meldt het voorval en samen met Coops loopt Gerrit naar het huis van Jan Peters, een broer van Evert. Daar blijkt niemand thuis te zijn. Via het huis van Arien lopen ze naar de plaats van het onheil. Daar ligt Evert, naast de snaphaan. Cornelis is in geen velden of wegen te bekennen…
Het lichaam van Evert wordt overgebracht naar het huis van Hendrikus Staal, zijn werkgever. Daar wordt zijn lichaam onderzocht door Harmen Smeding en Hendrik van den Berg.
Rechtzaak
Cornelis blijft onvindbaar. Door de substituut momber van het Gelderse gerechtshof wordt een civiele zaak aangespannen tegen Cornelis met een intendith. Daarmee wordt de zaak onderzocht en bij de rechter uit de doeken gedaan. Die geeft op 18 mei 1757 aan dat Cornelis gearresteerd moet worden als hij boven water komt en dan alsnog wordt berecht. Daarnaast wordt al zijn bezit verbeurt verklaart en worden daarvan de proceskosten betaald.
Epiloog
Na de uitvaart van Evert wordt zijn nalatenschap verdeeld, maar zijn familie accepteert die niet. Door het bestuur van Oldebroek wordt bepaald dat zijn bezittingen worden verkocht. De opbrengst is 32 gulden, vijf stuivers en zes penningen. De onkosten voor de begrafenis worden hiervan betaald. Helaas kunnen we niet achterhalen waar Evert is begraven.
En Cornelis…? We vinden geen criminele zaak van hem bij het Hof van Gelre. Dat zou kunnen betekenen dat hij nooit weer boven water gekomen is. Omdat we enkel zijn naam kennen en geen verdere informatie, is het erg lastig om meer van hem (terug) te vinden. Zou hij dan toch zijn hele leven voortvluchtig zijn geweest?
