Licht in het donker

Nu we weer richting de zomer gaan worden de dagen langer en is het ’s avonds langer licht. Maar zelfs als de zon is ondergegaan is het tegenwoordig eigenlijk nergens meer echt donker. Straatlantaarns, verlichte huizen of kantoren waar het licht nooit uitgaat zorgen ervoor dat er altijd wel een beetje licht is. Zo’n eeuw geleden was dat nog heel anders. En daar moest verandering inkomen, vond een groep briefschrijvers.

In SuperNoVA kijken we naar een archiefstuk uit onze collectie. Ben je benieuwd naar de archieven die het Noord-Veluws Archief beheert? Kijk dan eens verder op www.noordveluwsarchief.nl!

Nu we weer richting de zomer gaan worden de dagen langer en is het ’s avonds langer licht. Maar zelfs als de zon is ondergegaan is het tegenwoordig eigenlijk nergens meer echt donker. Straatlantaarns, verlichte huizen of kantoren waar het licht nooit uitgaat zorgen ervoor dat er altijd wel een beetje licht is. Zo’n eeuw geleden was dat nog heel anders. En daar moest verandering inkomen, vond een groep briefschrijvers.

Heel gek is het dus niet, dat in 1908 op het gemeentehuis een brief binnenkwam waarin werd gevraagd om de straatverlichting te verbeteren. In een nette handgeschreven brief maakten de schrijvers duidelijk dat ze teleurgesteld waren dat er nog steeds geen actie was ondernomen om de straatverlichting in de kom van Ermelo te verbeteren. De maar liefst 107 ondertekenaars pleitten voor het oprichten van een gasfabriek, om zo de ouderwetse petroleumlampen te kunnen vervangen voor gaslampen.

Commissie en rapporten

De gemeenteraad zag in dat er iets moest gebeuren en stelde een commissie in van drie personen om onderzoek te doen naar drie vragen:

Is er verbetering van de straatverlichting nodig in Ermelo?
Als deze verbetering nodig blijkt, kan er dan het beste elektrische of gasverlichting komen?
Welke financiële gevolgen heeft deze verbetering voor de gemeente?

Het eerste rapport was in juli 1908 gereed. Dat er behoefte was aan vernieuwing van de straatverlichting was meteen duidelijk, dat was geen twistpunt. Over de vraag hoe de vernieuwing er dan uit moest gaan zien werd daarentegen wel flink getwist. De commissie adviseerde in eerste instantie om voor gaslampen te gaan en de daarvoor benodigde steenkolengasfabriek op te richten. Een aansluiting op elektriciteit zou te duur worden. De commissieleden verwezen bij de onderbouwing van deze beslissing naar Hattem, waar eerder hetzelfde vraagstuk was behandeld. Maar, het oprichten van een gasfabriek had wel eerst meer onderzoek nodig, aldus de commissie.

Voortdurende twisten

Afbeelding 5 - 4001.1298 Advies van Burgemeester en Wethouders

De briefschrijvers waren niet geheel tevreden met dit antwoord. Hoewel ze blij waren dat er erkenning was voor het feit dat er iets moest veranderen, waren ze het niet eens met de wijze waarop. Volgens de groep waren er naast een steenkolengasfabriek nog andere opties, die ze in een uitgebreid betoog bespraken. Gedurende de rest van 1908 en de eerste helft van 1909 stuurden de raad en de briefschrijvers een flink aantal brieven over en weer. De briefschrijvers waren van mening dat de gemeenteraad niet alle factoren mee zou hebben genomen in hun overwegingen. De gemeenteraad haalde daarop aan dat hoewel 107 handtekeningen er best veel zijn, het slechts een 44ste deel van alle bewoners van Ermelo is, dus dat de claim dat het verzoek voor een gasfabriek vanuit een “aandrang van de bevolking” kwam, niet op ging.

Tot een echte oplossing lijken ze echter niet te zijn gekomen. Een gasfabriek is er nooit gekomen. Inmiddels is er in Ermelo uiteraard elektrisch licht. Misschien dat de in 1911 opgerichte “Electriciteits Maatschappij “Over-Veluwe”” hier iets mee te maken heeft gehad.

Zelf de stukken bekijken?

Je kan de stukken over de gasfabriek en straatverlichting inzien op de studiezaal in Nunspeet. Toegang 4001, inventarisnummer 1298. Reserveer van tevoren je bezoek.