We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat we u de beste ervaring op onze website bieden.
Spiegeltje, spiegeltje aan de wand…
Menig stamboomonderzoeker kent de frustratie: hoe zien mijn voorvaders en –moeders eruit? Dat is vaak niet terug te vinden, zeker niet in het tijdperk voor de fotografie. Enkel afstammelingen uit gegoede families hebben portretten van hun voorouders. Dan is het ook nog eens de vraag of deze wel écht waarheidsgetrouw zijn – IJdelheid was men vroeger ook niet vreemd.
In SuperNoVA kijken we naar een archiefstuk uit onze collectie. Ben je benieuwd naar de archieven die het Noord-Veluws Archief beheert? Kijk dan eens verder op www.noordveluwsarchief.nl!
Gelukkig zijn er toch enkele bronnen die ons vertellen hoe onze voorvaderen eruitzagen. Het gaat daarbij over het algemeen alleen over mannen. Dit had te maken met onder andere de dienstplicht en registratie. Dat was voor vrouwen in die tijd niet weggelegd.
Of Hendrik Jansen dit als een compliment beschouwde, zullen we nooit weten
Registre Civique
In 1795 kwam Nederland onder Frans bewind te staan, als gevolg van de Bataafse Revolutie. Dat betekende het einde van de bestuursstructuur van de ambtsjonkers, zoals we toen op de Veluwe kenden. Door de Fransen werd gewerkt aan centralisatie van Nederland, en daar hoorde ook de bevolkingsregistratie bij. Vanaf 1811 werd de burgerlijke stand ingevoerd, maar ook de zogenaamde ‘Registre Civique’. In dit register werden stemgerechtigden opgenomen. In die tijd gold stemrecht enkel voor mannen boven 21 jaar. Overigens moest je als stemgerechtigde eveneens voldoende eigendom of inkomen hebben om in aanmerking te komen. Je mocht niet afhankelijk zijn van liefdadigheid. Niet elke man van 21 jaar of ouder zal daarom terug te vinden zijn in het register.
In Oldebroek werden in het register niet alleen de gegevens van de stemgerechtigden opgenomen, maar werd ook het signalement vermeldt. Er zijn toentertijd 150 formulieren opgemaakt, waarvan er 103 bewaard zijn gebleven. Naast Oldebroekers zijn er ook Doornspijkers opgenomen in dit register..
Signalementen
De oudste man die in het register voorkomt is Hendrik Jansen, rentenier. Hij had in 1811 grijs haar én grijze wenkbrauwen. Ook had hij blauwe ogen. Zijn neus zal een beetje opgevallen zijn: een longet point. Lang en puntig. Of Hendrik Jansen dit als een compliment beschouwde, zullen we nooit weten, maar hij ondertekende het document in elk geval. Enkele mannen wiens signalement werd opgenomen, konden niet schrijven. Dat zien we onder andere terug bij 57-jarige Roelof Derksen. Zijn haar was bruin, evenals zijn wenkbrauwen. Hij had blauwe ogen en een puntige neus. Zijn gezicht werd omschreven als ‘plain’, oftewel: vlak. Hij was een dagloner en woonde in Doornspijk. De akte van Roelof werd opgemaakt op 10 mei 1811 in Doornspijk. Dat hij niet kon schrijven blijkt uit het kruisje dat op de plaats van de handtekening is gezet.
Andere bronnen
Hoewel het geen echte afbeeldingen zijn, krijgen we zo wel een indruk van het uiterlijk van onze voorouders. Helaas zijn niet in elke gemeente de signalementen bewaard gebleven. Soms vinden we elders signalementen terug, bijvoorbeeld in de huwelijkse bijlagen. In de periode 1811 – 1932 was het verplicht om bij een huwelijk een aantal documenten aan te leveren, zo ook een bewijs van gedane dienstplicht. Tot 1861 was het signalement daar onderdeel van. Daarbij gaat het echter wederom enkel om mannen.
Meer lezen?
Wil je zelf de signalementen van het Registre Civique uit Oldebroek inzien? Dat kan op de studiezaal in Oldebroek. Je vindt de signalementen in toegang 2002 Gemeentebestuur Oldebroek, 1795-1813, inventarisnummer 65. De voorkomende namen staan online in een index. De huwelijkse bijlagen in onze collectie zijn op dit moment nog niet geïnventariseerd. Heb je daar toch een vraag over? Neem dan contact met ons op via het contactformulier of info@noordveluwsarchief.nl.
