Vliegtuigcrash bij Doornspijk

Op 20 april 1936 zat de familie Hooghordel samen thuis, in Doornspijk. Het was een rustige avond. Door het aanhoudende strenge winterweer was het voor de tijd van het jaar nog erg koud buiten, maar binnen was het goed te doen. Plotseling werd de stilte verbroken door een hard, ronkend lawaai. Het geluid van een vliegtuig, maar het kwam wel van heel dichtbij.

In SuperNoVA kijken we naar een archiefstuk uit onze collectie. Ben je benieuwd naar de archieven die het Noord-Veluws Archief beheert? Kijk dan eens verder op www.noordveluwsarchief.nl!

De familie liep meteen naar buiten om te kijken wat er aan de hand was. Het was inmiddels een uur of acht ’s avonds. De zon was al ondergegaan en er woedde een sneeuwstorm, waardoor het lastig was om de omgeving te zien. Door het noodweer heen kon de familie nog net de zoeklichten van een vliegtuig onderscheiden. Het was duidelijk dat de piloot de weg kwijt was. Het vliegtuig vloog in rondjes, vertrok dan weer voor korte tijd richting Elburg en bewoog zich later weer boven Doornspijk.

Gespannen keek de familie toe wat er zou gaan gebeuren. Opeens bewoog de piloot de neus van het vliegtuig omlaag. Voor de toeschouwers goed en wel beseften wat er zich afspeelde hoorden ze een harde klap, die tot in de brede omtrek te horen was. Het ronkende geluid van het vliegtuig was gestopt en er viel een stilte over het weiland.

De cockpit was compleet verwoest

Landing

Afbeelding 1 - De Volkskrant, 21-04-1936

Twee broers van de familie Hooghordel aarzelden geen moment. Ze waarschuwden een buurman, meneer Bruins, en vertrokken met z’n drieën in de auto om het vliegtuig te gaan zoeken. Door het slechte zicht duurde het wel drie gespannen kwartieren voordat ze de landingsplaats hadden gevonden.
Bij aankomst was het meteen duidelijk dat de schade groot was. Het vliegtuig, dat van Praag onderweg was naar Schiphol, had vlak voor de landing nog de toppen van een flink aantal bomen afgemaaid. De rechtermotor van het vliegtuig was losgeraakt en een eindje verderop terecht gekomen. De cockpit was compleet verwoest.

Schade

Het moet een adembenemend spannend moment zijn geweest. Samen met enkele andere omwonenden verkenden de broers de plek van de crash. Er bleken tien of elf (de bronnen verschillen) personen aan boord van het vliegtuig te zijn. Een piloot, een radiotelegrafist en acht of negen passagiers. De passagiers kwamen met de schrik vrij, maar de crew was bij de noodlanding gewond geraakt. Piloot Balik had een hoofdwond opgelopen en marconist Mika had zijn benen bezeerd.

Eén van de omstanders had inmiddels de Elburgse dokter Gualtrey van Weezel op de hoogte gebracht. Hij kon ter plekke de eerste hulp verlenen en regelde dat er een ziekenwagen uit Zwolle kwam om de gewonden naar het ziekenhuis te brengen.

Nasleep

Naderhand werd er duidelijk wat er precies mis was gegaan. Door de hevige sneeuw lukte het de piloot niet om goed te navigeren en raakte hij verdwaald. Het was al sinds half acht, een halfuur voor de crash, niet meer gelukt om verbinding te maken met Schiphol. Piloot Balik probeerde nog zelf een weg te vinden, maar toen hij zag dat de tank steeds leger raakte besloot hij een noodlanding te proberen. Met behulp van lichtfakkels, die de bemanning kon uitwerpen, werd geprobeerd een passende landingsplek te vinden. Het had niet veel gescheeld of het vliegtuig was in het IJsselmeer terecht gekomen. Gelukkig had de bemanning op tijd ingegrepen en werd er uitgeweken naar de weilanden bij Doornspijk.

Anderhalve week later mochten de gewonde piloot en marconist het ziekenhuis weer verlaten. De wrakstukken van het vliegtuig hebben nog een paar dagen in het weiland gelegen, bewaakt door de politie. Op 2 mei werd het vliegtuig gedemonteerd en in stukken naar Amsterdam gebracht.

Meer lezen?

Een klein beetje correspondentie is bewaard gebleven in het archief. Toegang 1030 Gemeentebestuur Doornspijk 1915-1939, inventarisnummer 130. Deze stukken kan je inzien op de studiezaal in Elburg. Reserveer van tevoren je bezoek.
Diverse kranten schreven een uitgebreid verslag over de crash. De informatie voor deze artikelen is veelal gebaseerd op ooggetuigenverslagen, waardoor bepaalde details soms niet overeenkomen.

Verslagen kort na de crash:

Verslagen over de nasleep:

Berichten in landelijke kranten: