We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat we u de beste ervaring op onze website bieden.
Vliegtuigcrash bij Doornspijk
Op 20 april 1936 zat de familie Hooghordel samen thuis, in Doornspijk. Het was een rustige avond. Door het aanhoudende strenge winterweer was het voor de tijd van het jaar nog erg koud buiten, maar binnen was het goed te doen. Plotseling werd de stilte verbroken door een hard, ronkend lawaai. Het geluid van een vliegtuig, maar het kwam wel van heel dichtbij.
In SuperNoVA kijken we naar een archiefstuk uit onze collectie. Ben je benieuwd naar de archieven die het Noord-Veluws Archief beheert? Kijk dan eens verder op www.noordveluwsarchief.nl!
De familie liep meteen naar buiten om te kijken wat er aan de hand was. Het was inmiddels een uur of acht ’s avonds. De zon was al ondergegaan en er woedde een sneeuwstorm, waardoor het lastig was om de omgeving te zien. Door het noodweer heen kon de familie nog net de zoeklichten van een vliegtuig onderscheiden. Het was duidelijk dat de piloot de weg kwijt was. Het vliegtuig vloog in rondjes, vertrok dan weer voor korte tijd richting Elburg en bewoog zich later weer boven Doornspijk.
Gespannen keek de familie toe wat er zou gaan gebeuren. Opeens bewoog de piloot de neus van het vliegtuig omlaag. Voor de toeschouwers goed en wel beseften wat er zich afspeelde hoorden ze een harde klap, die tot in de brede omtrek te horen was. Het ronkende geluid van het vliegtuig was gestopt en er viel een stilte over het weiland.
De cockpit was compleet verwoest
Landing
Twee broers van de familie Hooghordel aarzelden geen moment. Ze waarschuwden een buurman, meneer Bruins, en vertrokken met z’n drieën in de auto om het vliegtuig te gaan zoeken. Door het slechte zicht duurde het wel drie gespannen kwartieren voordat ze de landingsplaats hadden gevonden. Bij aankomst was het meteen duidelijk dat de schade groot was. Het vliegtuig, dat van Praag onderweg was naar Schiphol, had vlak voor de landing nog de toppen van een flink aantal bomen afgemaaid. De rechtermotor van het vliegtuig was losgeraakt en een eindje verderop terecht gekomen. De cockpit was compleet verwoest.
Schade
Het moet een adembenemend spannend moment zijn geweest. Samen met enkele andere omwonenden verkenden de broers de plek van de crash. Er bleken tien of elf (de bronnen verschillen) personen aan boord van het vliegtuig te zijn. Een piloot, een radiotelegrafist en acht of negen passagiers. De passagiers kwamen met de schrik vrij, maar de crew was bij de noodlanding gewond geraakt. Piloot Balik had een hoofdwond opgelopen en marconist Mika had zijn benen bezeerd.
Eén van de omstanders had inmiddels de Elburgse dokter Gualtrey van Weezel op de hoogte gebracht. Hij kon ter plekke de eerste hulp verlenen en regelde dat er een ziekenwagen uit Zwolle kwam om de gewonden naar het ziekenhuis te brengen.
Nasleep
Naderhand werd er duidelijk wat er precies mis was gegaan. Door de hevige sneeuw lukte het de piloot niet om goed te navigeren en raakte hij verdwaald. Het was al sinds half acht, een halfuur voor de crash, niet meer gelukt om verbinding te maken met Schiphol. Piloot Balik probeerde nog zelf een weg te vinden, maar toen hij zag dat de tank steeds leger raakte besloot hij een noodlanding te proberen. Met behulp van lichtfakkels, die de bemanning kon uitwerpen, werd geprobeerd een passende landingsplek te vinden. Het had niet veel gescheeld of het vliegtuig was in het IJsselmeer terecht gekomen. Gelukkig had de bemanning op tijd ingegrepen en werd er uitgeweken naar de weilanden bij Doornspijk.
Anderhalve week later mochten de gewonde piloot en marconist het ziekenhuis weer verlaten. De wrakstukken van het vliegtuig hebben nog een paar dagen in het weiland gelegen, bewaakt door de politie. Op 2 mei werd het vliegtuig gedemonteerd en in stukken naar Amsterdam gebracht.
Aanvulling Freek Bomhof
Naar aanleiding van bovenstaand artikel, dat werd gepubliceerd op 17 juni jl., stuurde de heer Freek Bomhof uit Vaassen nog een bijzondere aanvulling op dit verhaal. Hij heeft enkele jaren terug geschreven over de afhandeling van de crash in het Vaassens Weekblad, nu getiteld Rondom de Sprengen. Zijn bijdrage is hieronder te lezen. Met veel dank aan de heer Bomhof voor het delen van deze informatie.
Op vrijdagavond 1 mei 1936 omstreeks 7 uur was er een drukte van belang in Vaassen. Johan Willem Matthijsse, smid uit Vaassen, en zijn medewerkers kwamen aangereden met de romp van een DC 2 vliegmachine, die hij met heel veel moeite na uren zwoegen uit een weiland bij Elburg had gehaald. Deze moest getransporteerd worden naar de Fokker fabrieken in Amsterdam in opdracht van de KLM. Heel Vaassen wilde dit zwaar beschadigde vliegtuig van dichtbij met eigen ogen zien. Om 9 uur ’s-avonds vertrok Matthijsse uit Vaassen en na de hele nacht doorgereden te hebben kwam het gevaarte de volgende morgen om 11 uur op de plaats van bestemming. Hiermee trok hij veel bekijks en leverde een huzarenstukje, iets wat anderen voor onmogelijk hielden.
Op 20 april 1936 om 16.00 uur was er een DC 2 van de Tsjechische luchtvaartmaatschappij C.L.S. met 9 inzittenden vetrokken vanuit Praag met bestemming Schiphol. Door de slechte weersomstandigheden was het toestel verdwaald en maakte om 20.00 uur een noodlanding in een weiland in de buurt van Elburg. Er waren slechts twee gewonden en gelukkig geen dode slachtoffers te betreuren. De bouwer van zware landbouwwerktuigen Mathijssen die aan de Kastanjelaan in Vaassen zijn bedrijf uitoefende kreeg de bijzondere opdracht de vliegtuigromp te vervoeren. Nadat de vleugels waren gedemonteerd en Matthijsse speciaal een grote wagen had geconstrueerd waarop de romp kon worden geplaatst ging de operatie van start. De wagen werd voortgetrokken door een Fordson landbouwtrekker met massieve banden van de eigenaar en bestuurder Matthijsse. De opdrachtgever was achteraf zeer tevreden over de Vaassenaar die het aandurfde om dit bijzondere transport probleemloos uit te voeren. Er bestaat nog een krantenfoto van dit transport die genomen werd in Diemen. Helaas is deze afbeelding te slecht om hier af te drukken.
Onderstaande foto werd eveneens aangeleverd door de heer Bomhof, en laat de zwaar gehavende vliegmachine DC2 zien in het weiland nabij Elburg.
Meer lezen?
Een klein beetje correspondentie is bewaard gebleven in het archief. Toegang 1030 Gemeentebestuur Doornspijk 1915-1939, inventarisnummer 130. Deze stukken kan je inzien op de studiezaal in Elburg. Reserveer van tevoren je bezoek. Diverse kranten schreven een uitgebreid verslag over de crash. De informatie voor deze artikelen is veelal gebaseerd op ooggetuigenverslagen, waardoor bepaalde details soms niet overeenkomen.
